PamperMe Việt Nam
Leave this field blank

Nhận biết tâm lý trẻ em để đồng hành cùng con phát triển

Cẩm nang, Phát triển trẻ

Từ khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành, tâm lý trẻ em đều có những biến đổi khác nhau trong từng giai đoạn. Do vậy, trong lần đầu làm ba mẹ, chắc hẳn các bậc phụ huynh không ít lần gặp bối rối trước những thay đổi về mặt tâm lý của con cái. Nếu có kiến thức đầy đủ về sự phát triển tâm lý của trẻ, ba mẹ sẽ có những giải pháp hiệu quả để thấu hiểu con và mang đến cho con những trải nghiệm hạnh phúc. Bài viết sau đây của Pamper Me sẽ cung cấp đến bạn đọc những thông tin về tâm lý trẻ em trong giai đoạn từ 0-16 tuổi để ba mẹ hiểu hơn về con cái cũng như đồng hành cùng con lớn lên mỗi ngày.

1. Sự phát triển tâm lý trẻ em là gì?

Sự phát triển tâm lý của trẻ là quá trình mà một đứa trẻ tiếp xúc và học hỏi về nền văn hóa xã hội mà mình đang sinh sống. Đây là kết quả từ các hoạt động tương tác giữa trẻ và các yếu tố xã hội xung quanh. Mỗi đứa trẻ từ khi chào đời đến lúc trưởng thành đều trải qua những thay đổi trong tâm sinh lý của mình.

Sự phát triển tâm lý trẻ em được thể hiện qua các khía cạnh bao gồm: khả năng ngôn ngữ, tình cảm, cảm xúc, khả năng nhận thức và những biểu hiện tính cách từ các tình huống thực tế. Đây luôn là vấn đề được các bậc cha mẹ, cũng như những người làm giáo dục tâm lý quan tâm hiện nay.

Sự phát triển tâm lý trẻ em là gì?

Khái niệm về sự phát triển tâm lý trẻ em

Hầu hết tâm lý trẻ em sẽ phát triển mạnh mẽ vào giai đoạn 6 năm đầu đời và có những thay đổi rõ dần đến năm 11 tuổi. Thời điểm này những đứa trẻ rất nhạy cảm, tiếp thu rất nhanh. Vì vậy ba mẹ, người lớn cần chú trọng để trẻ được lớn lên với sức khỏe tâm lý tốt nhất.

2. Đặc điểm tâm lý của trẻ em giai đoạn từ 0 đến 16 tuổi

Trẻ từ 0 – 11 tuổi có nhiều thay đổi về tâm lý, với mỗi thời điểm trong giai đoạn này sẽ có những thay đổi khác nhau:

2.1. Giai đoạn phát triển tâm lý từ 0 đến 1 tuổi

Giai đoạn từ 0 – 1 tuổi là thời kỳ bé bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Ở giai đoạn này tâm lý của bé chưa ổn định, cảm thấy lạ lẫm với mọi thứ xung quanh.Bé cần sự bao bọc của ba mẹ để cảm thấy an tâm, do vậy ba mẹ cần nâng niu, vỗ về để bé hình thành tâm lý ổn định, tạo tiền đề để phát triển ở giai đoạn tiếp theo.

Tâm lý trẻ giai đoạn 0-1 tuổi

Trong giai đoạn 0-1 tuổi, trẻ bắt đầu có những biến đổi tâm lý khi tiếp xúc với thế giới bên ngoài

>>> Giáo dục cho trẻ sơ sinh từ sớm giúp bé cân bằng cảm xúc và tâm lý

2.2. Giai đoạn phát triển tâm lý trẻ em từ 1 đến 3 tuổi

Từ 1 đến 3 tuổi là thời điểm lý tưởng để người lớn tập cho bé hình thành những ý thức cơ bản. Trẻ bắt đầu có những phát triển về tâm lý khi đi học và biết cách giao tiếp với mọi người. Ở giai đoạn này, nếu gia đình không biết cách quan tâm bé rất dễ rơi vào khủng hoảng tuổi lên 3. Ở tuổi lên 3, trẻ sẽ bắt chước rất nhanh những hành động và lời nói của mọi người xung quanh, vì vậy ba mẹ cũng cần chú ý đến hành vi của mình, tạo gương tốt cho trẻ.

2.3. Giai đoạn phát triển tâm lý từ 3 đến 6 tuổi

Tâm lý trẻ em ở giai đoạn 3 đến 6 tuổi sẽ dần ổn định hơn ở giai đoạn trước. Lúc này trẻ đã nghe và hiểu được những gì người lớn nói và ý thức các việc đúng và sai. Đây cũng là giai đoạn bé bắt đầu tiếp xúc với trường học. Thông qua các hoạt động giáo dục tại trường bé sẽ hình thành những thói quen theo nề nếp, gia tăng khả năng vận động thô lẫn vận động tinh. 

Bên cạnh đó, giai đoạn 3 đến 6 tuổi bé thường có rất nhiều thắc mắc và đặt ra vô vàn câu hỏi vì sao. Ba mẹ nên đồng hành với trẻ giai đoạn này, nếu =không được lắng nghe và giải thích trẻ sẽ có những thay đổi đổi tiêu cực về tâm lý. 

2.4. Giai đoạn phát triển tâm lý trẻ em từ 6 đến 11 tuổi

Giai đoạn từ 6 đến 11 tuổi, trẻ hoạt động nhiều tại môi trường trường học vì vậy các biểu hiện về tâm lý cũng liên quan nhiều đến các nhân tố ở môi trường này. Giai đoạn này trẻ được học cách ghi nhớ, học tập và tư duy nhạy bén. Tâm lý trẻ em độ tuổi lên 11 sẽ có được định hình rõ ràng, những thói quen, tính cách sẽ được thể hiện rõ. Chính vì vậy, thời điểm này những uốn nắn, dạy dỗ từ ba mẹ, thầy cô là cực kỳ quan trọng để bé hình thành những ý thức, hành vi phù hợp với chuẩn mực xã hội.

Tâm lý trẻ em giai đoạn 6-11 tuổi

Tâm lý của trẻ em thế nào khi bắt đầu vào môi trường học tập?

2.5. Giai đoạn phát triển tâm lý từ 11 đến 16 tuổi

Giai đoạn cuối cùng trong phát triển tâm lý trẻ em trước khi bước sang tuổi vị thành niên là từ 11 – 16 tuổi. Giai đoạn này tâm lý trẻ có nhiều biến động phức tạp do chịu nhiều tác động từ bên ngoài cũng như sự thay đổi trong tâm sinh lý. Đặc biệt, giai đoạn này trẻ có nhiều sự thay đổi về ngoại hình cũng như thay đổi về suy nghĩ. Ở tuổi 14 – 16 tuổi, trẻ đã tự mình hình thành được những tiêu chuẩn riêng của bản thân. Vậy nên, đầu thời điểm dậy thì trẻ rất nhạy cảm với những lời đánh giá của người xung quanh và cũng dễ bị tổn thương khi bị chê trách, la mắng.

Tâm lý trẻ 11-16 tuổi

Tâm lý trẻ ở giai đoạn 11-16 tuổi có những biến đổi phức tạp

>>> Có thể ba mẹ quan tâm: Các giai đoạn phát triển của trẻ và những cột mốc phát triển quan trọng cần nắm rõ

3. Điều gì ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý trẻ em?

Có nhiều yếu tố tác động đến sự phát triển tâm lý trẻ em, ở mỗi giai đoạn thì mức ảnh hưởng của các yếu tố sẽ khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung có những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý trẻ em sau:

  • Yếu tố văn hóa xã hội: Nhưng chuẩn mực về văn hóa xã hội tại nơi trẻ sinh ra và lớn lên tác động mạnh mẽ đến tâm lý của đứa trẻ. Ngay từ khi sinh ra, trẻ được nuôi dưỡng từ gia đình và chính nếp sống, văn hóa gia đình sẽ tác động đến nhân cách, tâm hồn con trẻ. Nền văn hóa mà trẻ tiếp xúc thường xuyên sẽ chi phối tâm lý, điều này có thể chứng minh qua ví dụ về sự phát triển tâm lý trẻ em ở các vùng miền là khác nhau. Tâm lý trẻ em nông thôn sẽ khác hơn trẻ em ở thành phố hoặc tính cách, thói quen của những đứa trẻ phương tây sẽ khác hoàn toàn so với phương đông.
  • Yếu tố giao tiếp: Một đứa trẻ sinh ra ở môi trường có sự giao tiếp cởi mở, chủ động, chuẩn mực bao giờ cũng tự tin hơn những đứa trẻ ít được giao tiếp. Ngôn ngữ là phương tiện để con người thể hiện mong muốn, tình cảm vì thế khi trẻ bắt đầu hình thành tính cách cha mẹ nên giao tiếp với con trẻ thường xuyên.
  • Yếu tố vận động: Các vận động không chỉ đơn thuần giúp trẻ phát triển về mặt thể chất mà nó còn ảnh hưởng đến sự phát triển của tâm lý trẻ em. Từ những hoạt động, trẻ được học hỏi, khám phá và gắn kết hơn với mọi người xung quanh cũng như môi trường sống. 
  • Một số yếu tố khác sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ em có thể kế đến như di truyền từ cha mẹ, yếu tố giáo dục, điều kiện vật chất…
Yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý

Tâm lý trẻ em chịu ảnh hưởng bởi những yếu tố nào?

4. Phương pháp giáo dục toàn diện cho trẻ về mặt tâm lý

Để giáo dục toàn diện cho trẻ về mặt tâm lý không phải là chuyện một sớm, một chiều mà đó là một quá trình dài, có sự đồng hành của cha mẹ, thầy cô và nhiều nhân tố khác. Trong hoạt động hàng ngày, các bậc phụ huynh có thể áp dụng các phương pháp cụ thể để trẻ có những định hình tâm lý ổn định, có thể kể đến một số phương pháp sau.

Rèn luyện thể chất: Thông qua các trò chơi vận động trẻ sẽ được thỏa mình với những bộ môn thể thao, hoạt động yêu thích qua đó khiến trẻ thích thú và giải tỏa những áp lực học hành. Gia đình có thể cho trẻ tham gia vào các hoạt động ngoại khóa, đăng ký các lớp học thể thao hoặc cho trẻ đến các khu vui chơi lành mạnh. 

Đọc sách: Đây là một cách hữu ích cho trẻ hình thành những tư duy logic và phát triển vốn từ vựng. Sách là kho tàng kiến thức khổng lồ, khi bắt đầu một câu chuyện nào đó trẻ sẽ tăng sự tập trung, khả năng ghi nhớ và kích thích trí tưởng tượng.

Học một ngôn ngữ mới: Theo nhiều chuyên gia tâm lý, việc cho trẻ tiếp xúc với một loại ngôn ngữ khác ngoài tiếng mẹ đẻ sẽ giúp trẻ tăng khả năng tư duy, phát triển tốt về mặt tâm lý. 

Dành cho bé những lời khen:​​ Phương pháp này tưởng chừng như đơn giản nhưng lại ít được ba mẹ áp dụng. Việc khen ngợi và đề cao những nỗ lực của bé sẽ thúc đẩy sự phát triển tự nhiên cho tâm lý của bé, đồng thời bé cũng tự tin và cảm thấy vui vẻ khi được khen ngợi.

Phương pháp giáo dục tâm lý cho trẻ

Phương pháp giáo dục tâm lý cho trẻ mà phụ huynh nên cân nhắc áp dụng

>>> Phát triển toàn diện là gì? Có những khía cạnh phát triển nào cần quan tâm?

5. Những dấu hiệu bất thường của trẻ gặp vấn đề tâm lý

Trong bối cảnh xã hội phát triển hiện nay, bên cạnh những điều kiện thuận lợi để trẻ phát triển về thể chất cũng như tinh thần thì cũng tồn tại nhiều yếu tố khiến trẻ gặp những vấn đề về tâm lý. 

Một số dấu hiệu bất thường ở trẻ có vấn đề về tâm lý mà người lớn cần chú ý có thể nhắc đến như:

  • Trẻ bỗng dưng buồn bã, chán nản trong thời gian dài, bé rụt rè, nhút nhát và ít nói chuyện hơn mọi khi; 
  • Trẻ thường xuyên có biểu hiện lo âu, sợ hãi;
  • Xuất hiện những cơn khó thở, nhịp tim tăng bất thường;
  • Trẻ dễ cáu gắt với mọi người xung quanh, tỏ ra không quan tâm;
  • Có các hành vi tăng động, không tập trung, mất kiểm soát;
  • Những thay đổi về mặt sức khỏe, thói quen hàng ngày như kén ăn, mất ngủ, hay nôn ói
  • Nếu trẻ đã đi học thường có những hành vi bốc đồng ở trường lớp, trốn học…

Trên đây chỉ là một số ít trong những dấu hiệu của trẻ có vấn đề về tâm lý, vì vậy các bậc phụ huynh cần có sự quan tâm đúng mức với con em của mình để kịp thời có những giải pháp hỗ trợ tâm lý phù hợp.

Với những thông tin về tâm lý trẻ em qua bài viết vừa rồi mà Pamper Me chia sẻ, hy vọng các bậc phụ huynh đã phần nào hiểu hơn về đặc điểm tâm lý trẻ em từ 0-16 tuổi. Trong quá trình nuôi dạy con, sẽ không tránh khỏi những lúc ba mẹ không hoàn toàn hiểu hết về con cái. Vậy nên, ba mẹ cần có những hiểu biết về tâm lý để con trẻ cảm thấy hạnh phúc hơn khi được thấu hiểu và đồng cảm. 

Đánh giá bài viết
Bài viết liên quan

Nhận tư vấn

Leave this field blank
PamperMe Vành Đai Trong
PamperMe Vành Đai Trong
Điều gì làm PamperMe đặc biệt